charakterystyka energetyczna - blog

Charakterystyka energetyczna. Czym jest, jak ją interpretować?

Charakterystyka energetyczna to dokument, w którym znajdziemy informacje na temat izolacji, strat ciepła, sprawności czy wymaganej mocy instalacji grzewczej. Na jej podstawie możemy oszacować przyszłe koszty eksploatacji, związane z ogrzewaniem domu i przygotowaniem wody użytkowej. Choć charakterystyka energetyczna jest dokumentem urzędowym – jego interpretacja może sprawiać problemy, zwłaszcza inwestorom. Jak czytać charakterystykę energetyczną oraz czym są wskaźniki energii użytkowej Eu, końcowej Ek i pierwotnej Ep – na te i inne pytania odpowiadam w poniższym wpisie.

Charakterystyka energetyczna – powołania prawne

Uchwalona w 2013 r. nowelizacja warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1], nałożyła obowiązek projektowana nowych budynków w pod kątem spełnienia dwóch dodatkowych kryteriów związanych z energochłonnością. Pierwszym z nich, jest nieprzekroczenie granicznej wartości wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energią pierwotną EP [kWh/m2rok). Drugim, równorzędnym – nieprzekroczenie granicznych wartości współczynnika przenikania ciepła dla przegród zewnętrznych budynku U [W/m2K]. Stąd konieczność sporządzania projektowej charakterystyki energetycznej, która dokonuje weryfikacji budynku pod kątem spełnienia powyższych wymagań. Zgodnie z rozporządzeniem [2], stanowi ona integralną część projektu architektoniczno-budowlanego, niezbędną do uzyskania pozwolenia na budowę. Zwolnione z obowiązku dołączenia charakterystyki energetycznej są wyłącznie projekty niewielkich obiektów gospodarczych, inwentarskich i składowych. Czyli wszędzie tam, gdzie nie występują potrzeby związane z ogrzewaniem obiektu.

Wygląd i forma charakterystyki energetycznej

Charakterystyka energetyczna jest wyznaczana i opracowywana zgodnie z metodologią, według której sporządza się świadectwa charakterystyki energetycznej. Różnica polega na tym, że świadectwo energetyczne sporządza się dla budynków istniejących, zaś charakterystyka energetyczna dotyczy budynku projektowanego. Przez co możemy analizować np. różne źródła ciepła i oszacować ich wpływ na końcowe zapotrzebowanie energetyczne budynku. Głównym celem charakterystyki energetycznej jest stwierdzenie, że zastosowane w projekcie budowlanym rozwiązania architektoniczne i instalacyjne spełniają wymagania obowiązujących przepisów oraz zasad oszczędnego gospodarowania energią. Możemy uznać, że projektowany budynek spełnia te wymagania – jeżeli spełnione zostaną dwa przypadki:

  • przegrody zewnętrzne budynku zostały tak zaprojektowane, aby współczynniki przenikania ciepła U [W/m2K] były mniejsze bądź równe od wartości określonych w aktualnych warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT 2017),
  • zaprojektowane rozwiązania instalacyjne w budynku pozwalają uzyskać wskaźnik rocznego obliczeniowego zapotrzebowania na nieodnawialną energią pierwotną EP [kWh/m2rok] mniejszy bądź równy od wartości określonej w aktualnych warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT 2017).

Przepisy nie narzucają sztywnej, jednolitej formy opracowania charakterystyki energetycznej budynku – przez co sporządzający dokumenty cieszą się pełną swobodą. Sugestią może być charakterystyka zamieszczona w rozporządzeniu [3], wzory charakterystyk energetycznych dla budynków projektowanych dostarczają również dostawcy branżowego oprogramowania komputerowego.

Przykładowa_chr_en

Zdj. 1. Na pierwszej stronie charakterystyki energetycznej znajdziemy podstawowe informacje na temat projektowanego budynku (źródło: opracowanie własne)

Wskaźniki Eu, Ek i Ep – co oznaczają?

Charakterystyka energetyczna pokazuje, ile energii w warunkach obliczeniowych może zużywać projektowany budynek. Jakość energetyczna budynku opisywana jest przez trzy wskaźniki: energia użytkowa Eu, energia końcowa Ek i energia pierwotna Ep. Ostatni wskaźnik jest najważniejszy, ponieważ jest weryfikowany z graniczną wartością podawaną w obowiązujących warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT 2017).

Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię użytkową Eu podawany w kWh/(m2rok), to obliczeniowa ilość energii, jaka byłaby potrzebna do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody w warunkach idealnych – gdyby wszystkie zastosowane systemy w budynku miały sprawność rzędu 100 proc. Ten parametr swego czasu decydował o przyznaniu dofinansowania do budowy domu energooszczędnego lub pasywnego – realizowanego ze środków NFOŚiGW. Należy dodać, że wskaźnik energii użytkowej nie informuje inwestora o rzeczywistych kosztach utrzymania domu, ponieważ nie uwzględnia on strat energii. Występują one na skutek wytwarzania energii cieplnej (sprawność kotła), przesyłu wody grzewczej (jakość izolacji przewodów) regulacji (automatyka miejscowa, centralna lub jej brak) i akumulacji (sprawność bufora, zasobnika wody użytkowej). Wskaźnikiem uwzględniającym straty energii jest wskaźnik zapotrzebowania na energię końcową Ek, podawany w kWh/(m2rok).

Wskaźnik zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną Ep poddawany podawany w kWh/(m2rok), to wynik przemnożenia energii końcowej przez współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej na wytworzenie i dostarczenie nośnika energii końcowej do ocenianego budynku [wi]. Dla poszczególnych nośników energii (sieć ciepłownicza, biomasa, gaz ziemny, olej opałowy, energia elektryczna itd.), przypisane są poszczególne wartości nakładów energii pierwotnej. Dla biomasy (czyli paliwa odnawialnego) współczynnik nakładu jest niski i wynosi 0,2, dla gazu ziemnego 1,1 – natomiast dla energii elektrycznej wynosi on 3,0. Oznacza to, że budynki wyróżniające się bardzo dobrą izolacją cieplną, ale ogrzewane elektryczne – będą miały trudności ze spełnieniem granicznego wskaźnika Ep. Dla obecnie projektowanych budynków minimalna wartość wskaźnika zużycia nieodnawialnej energii pierwotnej Ep nie może przekraczać 95 kWh/(m2rok). Wysoki wskaźnik wi dla energii elektrycznej wynika z faktu, że produkcja energii elektrycznej w Polsce opiera się w głównej mierze na klasycznych elektrowniach węglowych. Osiągnięty niski wskaźnik energii pierwotnej Ep informuje, że budynek jest ekologiczny i mniej uciążliwy dla środowiska.

Niski wskaźnik Ep – jak go uzyskać?

Aby spełnić graniczne wymagania dotyczące wskaźnika Ep – na etapie projektowania domu należy zastosować odpowiednie rozwiązania izolacyjne oraz instalacyjne, związane z ogrzewaniem budynku i przygotowaniem wody użytkowej. Jeżeli mamy do czynienia z budynkiem, którego przegrody zostały zaprojektowane zgodnie z wytycznymi WT2017, optymalny wskaźnik Ep nie zostanie osiągnięty bez częściowego udziału energii odnawialnej. Mówimy tutaj o zastosowaniu energooszczędnych rozwiązań np. do przygotowania ciepłej wody użytkowej (instalacja solarna, pompy ciepła do c.w.u.), ogrzewania budynku (kotły na biomasę, pompy ciepła do c.w.u. itd.) produkcji energii elektrycznej (instalacja fotowoltaiczna) lub wspomagających wymianę powietrza (centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła). Im wyższy udział energii odnawialnej w projektowanym budynku, tym niższy wskaźnik Ep w charakterystyce energetycznej budynku.

Podsumowanie

W skład każdego projektu budowlanego musi wchodzić odpowiednia dokumentacja prawna oraz techniczna. Ta druga, oprócz projektów branżowych musi zawierać również charakterystykę energetyczną. To dokument, który weryfikuje przyjęte wymagania energooszczędności zarówno dla izolacji termicznej przegród jak i dla rozwiązań instalacyjnych. W charakterystyce energetycznej znajdziemy wyliczone współczynniki przenikania ciepła U dla przegród zewnętrznych oraz zapotrzebowanie na energię użytkową Eu, końcową Ek i pierwotną Ep. Energia użytkowa określa ilość energii potrzebnej do pokrycia zapotrzebowania na ogrzewanie domu, a także na przygotowanie ciepłej wody. Energia końcową to ta, za którą płacimy. Chodzi o energię zużytą przez cały system grzewczy, uwzględnia ona sprawność źródła ciepła oraz straty powstałe na skutek jest transportu.

Energia pierwotna jest energią ze źródeł nieodnawialnych – niezbędną by dostarczyć nam energię końcową. Ten współczynnik otrzymujemy przez przemnożenie wskaźnika energii końcowej Ek z energochłonnością głównego nośnika energii wi. Obliczone wskaźniki muszą być zgodne z zapisami znowelizowanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Za kilka lat, mianowicie od 1 stycznia 2021 r. wskaźniki zostaną ponownie zaostrzone. Te zabiegi mają zachęcić inwestorów do wykorzystania w budynkach alternatywnych i odnawialnych źródeł energii. Czy będzie to skuteczne – zależy również od tego, jak w perspektywie kilku lat będą kształtować się ceny takich rozwiązań.


Tutaj możesz pobrać przykładową charakterystykę energetyczną, sporządzoną dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w okolicach Krakowa – ogrzewanie budynku z wykorzystaniem kotła na pellet.

Powołania:

[1] Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

[2] Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (DzU 2012, poz. 462, z późn. zm.).

[3] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkowa oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej.

Zdjęcie główne: fotolia.pl

Damian Czernik

Absolwent Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, projektant instalacji sanitarnych, autor bloga

2 komentarze na temat “Charakterystyka energetyczna. Czym jest, jak ją interpretować?”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *