Przepisy prawne dotyczące pomp ciepła (ważne!)

Projektowanie i wykonywanie instalacji grzewczych z wykorzystaniem pomp ciepła wymaga znajomości nie tylko technologii i zasady działania, ale również przepisów prawnych. W zależności od rodzaju dolnego źródła ciepła, musimy przestrzegać przepisy prawa budowlanego, geologicznego czy wodnego. W poniższym wpisie zebrałem wszystkie najważniejsze aspekty prawne związane z projektowaniem i wykonaniem pomp ciepła, omawiam zarówno pompy gruntowe, powietrzne jak i wodne – zapraszam do wpisu.

Gruntowa pompa ciepła a prawo geologiczne

Jeśli przymierzamy się do wykonania gruntowej pompy ciepła, w pierwszej kolejności musimy rozpoznać warunki gruntowe na działce objętej inwestycją. Taką informację może nam dostarczyć dokumentacja geologiczno-inżynierska, która jest obowiązkowym elementem każdego projektu budowlanego1.

W zależności od pojemności cieplnej gruntu, wymagana powierzchnia wymiennika gruntowego lub pojemność czynna sondy gruntowej ulegną zmianie. Poprawne założenia pozwolą zwymiarować głębokość dolnego źródła w taki sposób, aby pokryć wymagane zapotrzebowanie na ciepło i chłód (np. przez chłodzenie pasywne).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, odwierty dla sond gruntowych głębokości nie głębszej niż 30 m nie podlegają przepisom ustawy Prawo geologiczne i górnicze2. W praktyce nie wykonuje się tak płytkich odwiertów. Dla pomp ciepła o głębokości otworu od 30 do 100 m istnieje zaś obowiązek wykonania projektu robót geologicznych. Taki projekt należy opracować zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska3, który podlega zgłoszeniu staroście. Gruntowe poziome wymienniki ciepła nie podlegają przepisom Ustawy Prawo geologiczne i górnicze.

W projekcie robót geologicznych uwzględnia się m.in. ilość niezbędnych odwiertów dla danego zapotrzebowania na ciepło w zależności od budowy geologicznej gruntu. Rozpoczęcie robot geologicznych może nastąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia przedłożenia projektu robot geologicznych starosta, w drodze decyzji, nie zgłosi do niego sprzeciwu. Starosta może zgłosić sprzeciw do projektu jeżeli sposób wykonywanych robót geologicznych zagraża środowisku lub gdy projekt robót geologicznych nie odpowiada wymogom prawa.

Starosta może zgłosić sprzeciw do projektu jeżeli sposób wykonywanych robót geologicznych zagraża środowisku lub gdy projekt robót geologicznych nie odpowiada wymogom prawa.

W przypadku gdy wiercenie odbywa się na terenie górniczym lub gdy planowana głębokość odwiertu przekracza 100 m – ustawa Prawo geologiczne i górnicze2 nakłada dodatkowy obowiązek wykonania i zatwierdzenia we właściwym Okręgowym Urzędzie Górniczym planu ruchu zakładu górniczego.

Poziomy wymiennik gruntowy – na zgłoszenie

Zgodnie z przepisami prawa budowlanego1 montaż pompy ciepła nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Przepisy nie wspominają nic o poziomych wymiennikach gruntowych (!). Dlatego wszelkiego typu wymienniki gruntowe np. spiralne, koszowe interpretujemy jako przyłącze cieplne, które nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę1. Zamiar przystąpienia do wykonania gruntowego wymiennika ciepła podlega natomiast procedurze zgłoszenia – wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi, odpowiedniemu ze względu na miejsce prowadzonych prac. Zgłoszenie należy dokonać najpóźniej 30 dni przed terminem rozpoczęciem prac1.

Zgodnie Art. 30. 1. Prawa budowlanego:

„Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4: 1a) budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20 – z zastrzeżeniem art. 29a; Art. 29 ust. 1 pkt 20 określa, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych.”

Zgłoszenie budowy powinno zawierać takie informacje, jak: rodzaj, zakres, sposób wykonania wymiennika ciepła oraz planowany terminem rozpoczęcia prac. Do wykonywania wymiennika ciepła można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu.

Przed zasypaniem wymiennika warto zlecić uprawnionemu geodecie inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. Jeśli w przyszłości będziemy chcieli dokonać np. budowy oczyszczalni ścieków, przyłącza gazowego itd. – unikniemy kolizji z istniejącym uzbrojeniem wymiennika gruntowego.

Powietrzna pompa ciepła i normy hałasu

Jednostka zewnętrzna pompy ciepła powietrze/woda emituje hałas, który zależy od aktualnych warunków pracy. W niższych temperaturach pompa pracuje głośniej, ponieważ rośnie zapotrzebowanie budynku na ciepło. Przy przełączeniu pompy ciepła z normalnego trybu pracy na tryb odszraniana również powstają hałasy, te mają charakter impulsowy.

Rys. 1. Przykład oddziaływania jednostki zewnętrznej pompy ciepła na sąsiedni budynek

Takie dźwięki mogą być uciążliwe, zwłaszcza nocą – dlatego jednostki zewnętrznej nie instalujemy obok ani pod oknami sypialni. Należy jednak zwrócić uwagę, czy hałas generowany przez jednostkę nie będzie przeszkadzał naszym sąsiadom. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu4 w zabudowie jednorodzinnej nie wolno przekraczać progu 50 dB(A) hałasu w ciągu dnia i 40 dB(A) nocą, mierzonego na granicy posesji. Niestety poziom mocy akustycznej, jakim charakteryzuje się jednostka zewnętrzna pompy ciepła jest wyższy niż ustalone wartości, dlatego aby spełnić wymagania należy ją zamontować w odpowiedniej odległości od granicy działki.

Wraz ze wzrostem odległości moc akustyczna rozkłada się na większą powierzchnię, dlatego musimy zachować odpowiednią odległość między jednostką zewnętrzną a oknami sąsiadów. Ocenę akustyczną wyznacza się metodami obliczeniowymi, może ją wyliczyć projektant naszej pompy bądź sami – przy wykorzystaniu aplikacji dedykowanych przed producenta pompy.

Rys. 2. Wzór do określania poziomu ciśnienia akustycznego na podstawie poziomu mocy akustycznej pompy ciepła

Załóżmy, że mamy do czynienia z pompą ciepła powietrze/woda o poziomie mocy akustycznej 53 dB(A). Natomiast maksymalny poziom mocy akustycznej wynosi 61 dB(A) – te dane uzyskaliśmy z karty katalogowej urządzenia. Odległość między naszą jednostką na sąsiednim budynkiem będzie wynosić 10 m. Wartościami wyjściowymi do obliczeń są maksymalny poziom mocy akustycznej i odległość między jednostką i sąsiednim budynkiem.

Zgodnie z obliczeniami, poziom ciśnienia akustycznego względem przyjętej mocy akustycznej urządzenia 61 dB(A) i odległości od źródła dźwięku 10 m wynosi 36 dB(A). Wartość ta mieści się z wymaganiami rozporządzenia4.

Rys. 3. Tok obliczeniowy wyznaczenia poziomu ciśnienia akustycznego pompy ciepła

Montaż pompy ciepła w mniejszej odległości np. 5 m skutkowałby faktycznym poziomem hałasu na granicy posesji rzędu ok. 50 dB(A). Przekroczenie dopuszczalnego poziomu o 10 dB jest dużym błędem montażowym i uniemożliwi poprawną eksploatację pompy z prawnego punktu widzenia. Możemy się również narazić na niezadowolenie sąsiadów.

Wodna pompa ciepła – prawo wodne

Wykorzystywanie wody gruntowej jako dolnego źródła ciepła wiąże się z koniecznością przestrzegania przepisów prawa wodnego5. Należy wyróżnić tutaj dwa pojęcia – zwykłe i szczególne korzystanie z wód. Zgodnie z z art. 395 ust. 7  – pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego nie wymaga:

„Pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, na potrzeby zwykłego korzystania z wód.”

Jeśli wartości te będą wyższe, wówczas mamy do czynienia ze szczególnym korzystaniem z wód. Tzn. obejmuje nas procedura sporządzenia operatu wodnoprawnego i uzyskanie pozwolenia wodnoprawego. Taki operat należy sporządzić zgodnie z wymaganiami prawa wodnego.


Powołania:

[1] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414)

[2] Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2011 nr 163 poz. 981)

[3] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz.U. 2011 nr 288 poz. 1696)

[4] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. 2007 nr 120 poz. 826)

[5] Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566)

Zdjęcia: www.buderus.pl

Rysunki: opracowanie własne

Napisz komentarz
1

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *